FDI Diş Şemasında Yüzey (MODBL) ve Çoklu Diş İşaretleme Rehberi

Klinik pratiğinde bir dolgunun sadece “36 numaralı dişe dolgu yapıldı” şeklinde kaydedilmesi, hem tıbbi takip hem de hukuki güvence açısından yetersizdir. O dişin hangi yüzeyinde çürük vardı? Mezyal mi, oklüzal mi yoksa bukkal kole defekti mi? Yıllar sonra aynı dişin farklı bir yüzeyinde çürük geliştiğinde eski tedavinin sınırları nasıl kanıtlanacak?

İşte bu noktada FDI diş şeması üzerinde anatomik yüzey kodlaması (MODBL) ve cerrahi/protetik vakalarda çoklu diş seçimi (bulk selection) devreye girer.

Diş yüzeyleri (MODBLİ) ne anlama gelir?

Diş hekimliğinde dişin 5 temel temas ve çiğneme yüzeyi standart kısaltmalarla tanımlanır:

Kısaltma	Yüzey Adı	Tanım ve Klinik Önemi
M	Mezyal (Mesial)	Dişin çene kavisinin orta çizgisine (öndeki dişe) bakan yüzü
D	Distal	Dişin çene kavisinin arka ucuna (arkadaki dişe) bakan yüzü
O	Oklüzal (Occlusal)	Azı ve küçük azı dişlerinin çiğneme yüzeyi
B	Bukkal / Labial (Buccal)	Yanağa veya dudağa bakan dış yüzey
L	Lingual / Palatal (Lingual)	Dile veya damağa bakan iç yüzey
İ	İnsisal (Incisal)	Ön kesici ve kanin dişlerin kesici kenarı

Örneğin bir dolgu için “MOD” ifadesi kullanıldığında; dolgunun Mezyal, Oklüzal ve Distal olmak üzere 3 yüzeyi birden kapsadığı anlaşılır. Bu ayrım yalnızca hekimin klinik notu için değil, TDB asgari ücret tarifesindeki “1 yüzlü dolgu”, “2 yüzlü dolgu” ve “3 yüzlü dolgu” fiyatlandırması için de esastır.

Çoklu diş seçimi (Bulk Mode) ne zaman gereklidir?

Klinikte her işlem tek bir dişi kapsamaz:

• Köprü Restorasyonları: Örneğin 14 ve 16 gövde/ayak olmak üzere 15 numara köprü gövdesi olarak aynı anda planlanır.
• Anterior Estetik / Bonding / Lamina: 13, 12, 11, 21, 22, 23 anterior kesicilerin tamamına aynı seansta beyazlatma veya laminate veneer planlanır.
• Periodontal Küretaj ve Detertraj: Belirli bir çeyrekteki tüm dişlere tek seferde işlem atanması gerekir.
• Flor ve Fissür Örtücü: Çocuk hastalarda tüm birinci azı dişlerine (16, 26, 36, 46) tek dokunuşla koruyucu tedavi tanımlanır.

Tek tek 6 farklı diş için işlem paneline girip çıkmak yerine, şemada dişleri çoklu seçip tek seferde işlem atamak klinikte hekime ve asistana seans başına ortalama 3–5 dakika kazandırır.

Hatalı yüzey kaydının yarattığı 3 büyük risk

1. Malpraktis İddialarında İspat Güçlüğü: Hasta “Doktor dolgumu yaptı ama 6 ay sonra aynı dişim ağrıdı, dolgu düşmüş” dediğinde; röntgen ve yüzey kayıtları incelenerek eski dolgunun Oklüzal, yeni çürüğün ise Mezyal arayüzde olduğu net bir şekilde belgelenebilir.
2. Eksik Ücretlendirme: Çok yüzlü dolguların tek yüzlü fiyatından girilmesi klinik için doğrudan ciro kaybıdır.
3. Hasta İletişiminde Güvensizlik: Dijital ekranda hastaya “Bakın sadece üst çiğneme yüzeyini değil, yan dişle temas eden arayüzü de temizleyip dolduracağız” demek, hastanın tedaviye ikna olmasını ve aydınlatılmış onam formunu gönül rahatlığıyla imzalamasını sağlar.

Dijital odontogramda tedavi durumlarının renk dili

Modern klinik yazılımlarında diş şeması durağan bir görsel değil, canlı bir tedavi akış panosudur:

• Planlanan (Sarı / Mavi): Hekimin teşhis ettiği ve hastaya sunduğu teklif aşamasındaki tedaviler.
• Devam Eden (Turuncu / Mor): İlk seansı yapılmış (örneğin kanal boyu alınmış veya ölçü gönderilmiş) henüz bitmemiş tedaviler.
• Tamamlanan (Yeşil): İşlemi bitirilmiş, hastanın ağzında son haline kavuşmuş ve tahakkuk etmiş tedaviler.

Bu renk hiyerarşisi sayesinde kliniğe başka bir hekim veya nöbetçi asistan girdiğinde bile hastanın hangi dişinde hangi aşamada olunduğunu tek bakışta anlar.

Konuyla ilgili ayrıntılı kullanım basamakları için FDI diş şemasında tedavi planlama rehberimize göz atabilirsiniz.

DentaPanel ile interaktif diş şeması

DentaPanel’in SVG tabanlı FDI diş şeması:

• 32 kalıcı diş ve 20 süt dişi anatomisini tam destekler.
• Çoklu diş seçimiyle saniyeler içinde grup tedavileri tanımlamanızı sağlar.
• M, D, O, B, L, İ yüzey butonlarıyla milimetrik kayıt tutar.
• Şemada onaylanan her işlemi anında hastanın cari kartına ve tahsilat modülüne aktarır.
• 1.000 aktif hastaya kadar tüm özellikleriyle süresiz ücretsizdir.

Kliniğinizde dijital odontogramı hemen kullanmaya başlamak için ücretsiz kayıt olun ya da temel kavramlar için odontogram nedir yazımızı inceleyin.